Smartphones maken vandaag de dag een groot onderdeel van ons dagelijks leven uit. We gebruiken ze voor communicatie, het verkrijgen van informatie, entertainment en nog veel meer. Met de toename van smartphonegebruik rijst de vraag: hoeveel tijd spenderen we eigenlijk op ons scherm en welke impact heeft dit op ons welzijn?
In dit artikel leggen we uit wat schermtijd precies is en wat voor effect het heeft op onze gezondheid. Ook vertellen we je over schermtijd en productiviteit en lees je meer over schermtijd en kinderen. We beginnen het artikel echter met informatie over de mogelijkheden van de schermtijd-functies op een iPhone en op een Android telefoon. Ben je nieuwsgierig geworden? Lees dan snel verder!
Wat is schermtijd?
Schermtijd verwijst naar de hoeveelheid tijd die iemand doorbrengt voor een scherm, zoals een smartphone, tablet, computer, televisie of andere elektronische apparaten met een beeldscherm. Het omvat de tijd die wordt besteed aan verschillende activiteiten, zoals het bekijken van video's, surfen op internet, spelen van games, gebruik van sociale media en andere digitale bezigheden.
In dit artikel zoomen we in op het onderwerp schermtijd op smartphones, omdat de smartphone voor de meeste mensen toch wel hét apparaat is waar ze gedurende de dag het meeste naar kijken.
Welk effect heeft schermtijd op je gezondheid?
Overmatige schermtijd kan een negatieve invloed hebben op zowel de fysieke als mentale gezondheid. Langdurige blootstelling aan beeldschermen kan leiden tot visuele vermoeidheid, slaapproblemen en een verhoogd risico op obesitas bij zowel volwassenen als kinderen. Digitaal welzijn is vaak een ondergesneeuwd onderwerp waar we vaker over zouden moeten praten. We vertellen je hieronder graag meer over de verschillende negatieve gevolgen voor je gezondheid van overmatig beeldschermgebruik.
Visuele vermoeidheid
Met visuele vermoeidheid wordt bedoeld dat het langdurig staren naar een scherm kan leiden tot vermoeide, droge en geïrriteerde ogen. Dit wordt vaak ook wel 'Computer Vision Syndrome' of 'digitale oogvermoeidheid' genoemd. Het langdurig staren naar en focussen op een nabijgelegen object kan de oogspieren namelijk overbelasten. Ook hebben mensen vaak de neiging om tijdens het kijken naar een scherm minder vaak te knipperen dan wanneer ze niet naar een beeldscherm kijken, wat ook kan leiden tot extra droge ogen. Het knipperen van ogen helpt namelijk bij het verspreiden van traanvocht en het voorkomen van uitdroging van de ogen.
Slaapproblemen
Slaapproblemen door overmatige schermtijd kunnen voornamelijk ontstaan door overmatige blootstelling aan blauw licht. Zeker aan het eind van de dag zorgt overmatige blootstelling aan blauw licht er namelijk voor dat de aanmaak van melatonine wordt verstoord, het hormoon dat de slaap-waakcyclus reguleert. In andere woorden, je valt minder makkelijk en minder snel in slaap. Het voorkomen van overmatige blootstelling aan blauw licht is echter wel mogelijk. Zo zijn er speciale brillen met blauw licht filter te koop en kun je je telefoon zo instellen dat deze richting het einde van de dag minder blauw licht weergeeft. Hierdoor beperk je de hoeveelheid blauw licht wat in je ogen schijnt, waardoor de klachten kunnen worden verminderd.
Verhoogd risico op obesitas
Een verhoogd risico op obesitas als gevolg van overmatige schermtijd zit hem voorin het feit dat we doorgaans niet heel bewegelijk zijn als we naar een beeldscherm kijken. Ga je lekker een uurtje leuke filmpjes op TikTok of Instagram kijken, dan doe je dit vaak zitten op de bank of liggend op bed en niet tijdens het sporten. Een gebrek aan fysieke activiteit vermindert de calorieverbranding, wat kan bijdragen aan gewichtstoename en uiteindelijk obesitas.
Schermtijd en productiviteit
Hoewel telefoons ons in veel opzichten ten goede komen, kan overmatige schermtijd onze productiviteit negatief beïnvloeden. Zo zorgen telefoons bijvoorbeeld vaak voor afleiding en verminderde concentratie. Het is daarom ook om deze reden aan te raden om je schermtijd op je telefoon te beperken tot het minimale.
Het beeldscherm van onze telefoon biedt toegang tot een overvloed aan afleiding. Denk bijvoorbeeld aan grappige filmpjes op TikTok, of vakantiefoto's op Instagram. Hoewel er natuurlijk ruimte moet zijn voor ontspanning, kan een zogeheten 'social media verslaving' ervoor zorgen dat je een stuk minder productief bent dan je eigenlijk zou willen.
Zelfs als je jezelf redelijk goed kunt beheersen en je je telefoon met het beeldscherm naar beneden naast je neer te leggen, kan je telefoon nog steeds een negatief effect hebben op je concentratie. Mogelijk blijf je tijdens je beoogde productieve uurtjes nog steeds denken aan de mogelijkheid om je telefoon er weer bij te pakken. In dat geval kunnen schermtijd limieten een goede uitkomst bieden, waarover je verderop in dit artikel meer kunt lezen. Hierdoor ontneem je jezelf tijdelijk de mogelijkheid om afgeleid te raken door je telefoon, wat voor een hoop rust en concentratie kan zorgen.
Kinderen en schermtijd instellen
Hoewel kinderen het natuurlijk ontzettend leuk vinden om spelletjes op je telefoon te spelen of om leuke filmpjes te kijken, is het verstandig om de schermtijd van kinderen te beperken. Eerder in dit artikel hebben we natuurlijk al toegelicht wat voor invloed overmatige schermgebruik kan hebben op volwassenen, maar in het geval van kinderen zijn er nog wel meer mogelijke negatieve gevolgen te noemen.
Zo kan overmatige schermtijd bijvoorbeeld invloed hebben op de sociale ontwikkeling. Het 'face-to-face' communiceren is een sociale vaardigheid die je voor een groot gedeelte ontwikkelt tijdens je jeugd. Als een kind te veel naar een beeldscherm kijkt in plaats van naar de mensen om zich heen, dan kan het zijn dat de ontwikkeling van deze sociale vaardigheden achterblijft.
Ook de inhoud van wat er op de telefoons wordt bekeken kan schadelijk zijn voor kinderen. Zo is het bijvoorbeeld mogelijk dat ze content tegenkomen die ze nog niet (volledig) begrijpen of waar ze eigenlijk nog te jong voor zijn. Daarom is het belangrijk om als ouder van jonge kinderen goed toezicht te houden op het telefoongebruik van kinderen. Een functie als 'Ouderlijk toezicht' komt in dat geval goed van pas! Schakel 'schermtijd' in om op een overzichtelijke manier grip te krijgen op het telefoongebruik van je kind. Hieronder ontdek je meer over de mogelijkheden op het gebied van schermtijd en digitaal welzijn op iPhones en Android telefoons.
Schermtijd op iPhone
'Schermtijd' in geval van een iPhone is een functie die is geïntroduceerd in iOS 12. Nadat je schermtijd instelt, maakt de functie onderdeel uit van het instellingen-menu en biedt het gebruikers inzicht in hun app- en apparaatgebruik en stelt het hen in staat om beperkingen in te stellen om hun schermtijd te beheren en hun digitale gewoonten in evenwicht te houden. Hier zijn enkele belangrijke onderdelen van de Schermtijd-functie op een iPhone:
Rapporten over activiteit bekijken
Binnen de schermtijd functie op een iPhone is het natuurlijk mogelijk om je totale schermtijd per dag of per week te bekijken en te zien hoe je deze tijd verdeelt over je apps. Ook vind je binnen dit onderdeel van schermtijd informatie over hoe vaak per dag je je telefoon oppakt en hoe veel meldingen je te zien krijgt. Deze informatie is handig om inzicht te krijgen in hoe vaak je op je telefoon zit per dag. De rapporten van schermtijd bekijken is voor iedereen aan te raden, omdat het goed is om je bewust over hoe je je telefoon gebruikt. Bewustwording draagt namelijk bij aan een gezondere relatie met je telefoon.
Apparaatvrije tijd
Met de 'apparaatvrije tijd' functie kun je een periode instellen waarin je enkel telefoonoproepen en gekozen apps beschikbaar zijn. De functie is bijvoorbeeld handig voor tijdens je werk, zodat alle afleiding binnen een bepaalde periode kan worden geminimaliseerd, zodat je je goed op je werkzaamheden kunt concentreren.
App limieten instellen
Via deze functie kun je app limieten instellen, zodat je de maximale schermtijd per dag voor specifieke apps of app-categorieën kunt beheren. Wil je bijvoorbeeld het gevecht aangaan met je social media verslaving? Dan kun je via deze functie een maximale tijd instellen voor de categorie 'Sociaal', zodat je niet onbewust te lang blijft hangen in apps zoals Instagram, Facebook of Twitter. Als de maximale schermtijd bijna aanbreekt, krijg je een melding over hoe veel minuten je nog gebruik kunt maken van de app(categorie). Is de maximale schermtijd bereikt, dan sluit de app automatisch.
Communicatielimieten
Via dit onderdeel kun je verder personaliseren wie jou mag bereiken via de verschillende communicatie-apps tijdens de apparaatvrije tijd. Ook kun je via dit onderdeel instellen wie jou mag bereiken als schermtijd aan staat. Deze laatste functie is meer bedoeld voor ouders die voor hun kinderen willen instellen dat ze bijvoorbeeld enkel door opa en oma of door de ouders zelf kunnen worden gebeld.
Altijd toegestaan
Dit onderdeel is bedoeld om uitzonderingen mee in te stellen. Stel bijvoorbeeld dat je onder het mom van ouderlijk toezicht alle game applicaties wilt limiteren, dan zou je met deze functie bijvoorbeeld wel een educatief spelletje toe kunnen staan.
Beperkingen
Via dit onderdeel van 'Schermtijd' kun je alle beperkingen instellen. In een zeer uitgebreid menu met ontzettend veel mogelijkheden is het bijvoorbeeld mogelijk om wel of niet toe te staan om apps te downloaden, wel of niet toe te staan om locatievoorzieningen in te schakelen en expliciete content af te schermen. Deze functie is zeer bruikbaar onder het mom 'ouderlijk toezicht', omdat je hier precies mee kunt instellen wat je kind wel of niet mag zien of doen op de telefoon.
Toegangscode instellen
Stel je de schermtijd in voor je kind? Dan wil je waarschijnlijk voorkomen dat je kind zelf de instellingen kan wijzigen. Een toegangscode instellen is dan de oplossing. Via het schermtijd menu kun je klikken op 'Gebruik toegangscode voor schermtijd', zodat de instellingen enkel te bereiken zijn nadat de speciale toegangscode is ingevoerd.
Digitaal Welzijn op Android telefoons
Heb je een Android telefoon en wil je graag inzicht krijgen in je Android schermtijd? Dat kan via het onderdeel 'Digitaal welzijn' in het instellingenmenu van je telefoon. Op sommige Android telefoons is 'digitaal welzijn' te vinden in een speciale digitaal welzijn app.
In dit onderdeel van je telefoon vind je informatie over je gemiddelde schermtijd, welke apps je dan zoal gebruikt, hoe vaak je je telefoon ontgrendelt en hoeveel meldingen je per dag ontvangt. Digitaal welzijn laat zien hoe vaak je je telefoon gebruikt
Maximale schermtijd instellen met digitaal welzijn
Via dit 'digitaal welzijn' menu kun je bijvoorbeeld maximale schermtijd instellen, zowel voor de gehele Android telefoon als voor specifieke apps. In het overzicht van apps binnen dit 'Digitaal welzijn' menu kun je rechts van de apps klikken op 'Timer instellen', zodat je kunt instellen hoe veel minuten je per dag op de specifieke app mag spenderen van jezelf. Ga je over je ingestelde limiet heen, dan wordt de app automatisch afgesloten en kun je deze niet meer openen tot de volgende dag.
Digitaal welzijn en ouderlijk toezicht via Google Family Link
Wil je voor je kind beperkingen instellen? Dan kun je hier de speciale app 'Google Family Link' uit de Google Play Store voor gebruiken. Nadat je de app op je eigen telefoon en de telefoon van je kind hebt geïnstalleerd, stelt 'Google Family Link' je in staat op vanaf je eigen telefoon beperkingen in te stellen voor de telefoon van je kind. Zo kun je bijvoorbeeld een maximaal aantal minuten instellen voor het algemene gebruik van de telefoon. Ook kun je een time-out instellen, een functie die bijvoorbeeld 's nachts goed van pas komt als je wilt voorkomen dat je kind de hele nacht stiekem ligt te netflixen in bed. Ook is het mogelijk om limieten in te stellen voor specifieke apps en uitzonderingen in te stellen die gelden tijdens een time-out of wanneer de dag-limiet is overschreden. Een veelgebruikte uitzondering in de digitaal welzijn app is bijvoorbeeld de bel-functie, zodat je kinderen je altijd even kunnen bellen om te laten weten of het goed gaat en waar ze zijn.